PLEAN CEACHTA

Fáilte chuig an leagan Gaeilge den tsuíomh gréasáin, ina bhfuil na pleananna ceachta idirghníomhacha uile a bheidh ag teastáil uait le beocht a chur sa Múú Criú i do sheomra ranga.

Is bealach spraíúil, spreagúil agus oideachasúil é an Múú Criú do dhaltaí le foghlaim faoi stíl mhaireachtála shláintiúil agus cothú. Tá ár bpleananna ceachta curtha le chéile le go mbeidh gníomhaíochtaí spraíúla, deiseanna comhtháite agus gníomhaíochtaí breise iontu, agus le scileanna litearthachta a fhorbairt. Agus é forbartha ag múinteoirí, do mhúinteoirí, tá an clár deartha le naisc láidre leis an gcuraclam agus le hobair laistigh de sheomra ranga gnóthach.

PLAY VIDEO

CEACHTA 2: Ag coinneáil gníomhach

PLEAN CEACHTA: Naíonán
AMHARC

CUSPÓIRÍ

Feasacht na ndaltaí a fhorbairt maidir leis an tábhacht a bhaineann le gníomhaíocht choirp dá sláinte.

Fad: 30 nóiméad (nó mar sin).

NAISC CHURACLAIM

FOCLÓIR AN LAE

Déiríocht: Bainne agus táirgí a dhéantar as bainne, mar shampla cáis agus iógart.
Cnámha: Is iad ár gcnámha ár gcnámharlach.
Matáin: Clúdaíonn na matáin ár gcnámha agus cuidíonn siad linn bogadh.
Cailciam: Tá cailciam tábhachtach le go bhfásfaimid. Cabhraíonn sé lenár matáin, cnámha agus fiacla a choinneáil sláintiúil. Is foinsí cailciam iad bainne, iógart agus cáis.

DÍOSPÓIREACHT RANGA

Plé Bheirte

Cuir tús leis trí cheist a chur ar na daltaí mar rang a mheabhrú conas a chuireann déiríocht le haiste bia shláintiúil a choinneáil, ó Cheacht 1 (Déiríocht i m’aiste bia).

Nodanna le plé:

  • Tá gníomhaíocht fhisiciúil tábhachtach freisin chun slí mhaireachtála shláintiúil a chothabháil.
  • Tá stíl mhaireachtála gníomhach* tábhachtach do chnámha agus matáin shláintiúla.
  • Tá cleachtaí ar leith ann (cleachtaí ‘glacadh meáchain’) atá tábhachtach chun cabhrú linn ár gcnámha a choinneáil sláintiúil.

*Cuir in iúl do na daltaí go moltar go mbeadh leanaí agus daoine óga (2-18 mbliana d’aois) gníomhach ar feadh 60 nóiméad ar a laghad gach lá.

https://www.healthpromotion.ie/hp-files/docs/HPM00835.pdf

Anois iarr ar na daltaí smaoineamh ar na bealaí inar féidir linn aire a thabhairt dár gcnámha. Pléigh na pointí a leanas:

  • Fásann ár gcnámha agus éiríonn siad níos láidre le linn na hóige, agus mar sin tá sé tábhachtach aire a thabhairt dóibh. Is féidir linn cabhrú chun cnámha láidre agus sláintiúla a thógáil trí na cineálacha cearta bia a ithe agus trí bheith gníomhach.
  • Tá cailciam tábhachtach d’fhás ár gcnámh. Is foinsí iontacha cailciam iad bainne, iógart agus cáis.
  • Moltar trí riar in aghaidh an lae ón ngrúpa bia ‘bainne, iógart agus cáis’ do leanaí 5-8 mbliana d’aois.
  • Áirítear mar riar amháin gloine bainne 200ml, pota iógairt 125g, nó píosa de cháis chrua 25g, e.g. cáis chéadair. Más féidir, taispeáin sampla do na daltaí de gach riar bia.
  • Tá Vitimín D an-tábhachtach freisin maidir le sláinte na gcnámh.

GNÍOMHAÍOCHT

Gníomhaíocht Ghrúpa

Mínigh go bhfuil na cleachtaí sin a chuireann do chuid meáchain ar fad ar na cosa, cosúil le bheith ag léim agus ag rith, go maith do do chnámha. Iarr ar na daltaí ina ngrúpaí smaoineamh ar shamplaí de na cineálacha sin cleachtaí agus iad a tharraingt. Iarr ar gach grúpa a gcuid smaointe a roinnt leis an rang.

Gníomhaíocht Ranga

Mar rang, iarr ar na daltaí smaoineamh ar bhealaí inar féidir leo taitneamh a bhaint as bheith gníomhach gach lá agus póstaer ranga a chruthú

Is féidir liom…

  • siúl ar scoil/dul ar rothar ar scoil (nó cuid den bhealach).
  • cluichí a imirt lasmuigh le cairde.
  • cluichí nua lasmuigh a chruthú le mo chairde.
  • páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí iar-scoile.
  • teorainn ama a aontú le haghaidh ‘am scáileáin’ (teilifís, ríomhaire, fón, táibléad srl.) le mamaí/daidí/duine fásta sa bhaile.
  • seiceáil go bhfuil mo scoil tar éis clárú do Bhratach Ghníomhach Scoile – www.activeschoolflag.ie.

Cuir i gcuimhne do na daltaí go gcaitear an chuid is mó dá gcuid ama sa scoil ina suí ag deasc, mar sin tá sé tábhachtach éirí ina seasamh agus a gcuid matán a shíneadh nuair is féidir leo!

Spreag na daltaí leis an nasc a dhéanamh idir riachtanais bia agus fuinnimh. Mínigh go gcaithfidh siad ithe chun cabhrú leo a bheith gníomhach i rith an lae.

Gníomhaíochtaí Sínte

  1. Sa halla nó sa chlós súgartha, leag amach camchuairt de chleachtaí meáchain simplí agus spraíúla (ag rith ar an láthair, léim réaltchruthach, scipeáil srl.) agus iarr ar na daltaí gach cleachtadh a dhéanamh ar feadh 30 soicind. Mínigh do na daltaí conas is féidir le beagnach gach duine na cleachtaí simplí agus spraíúla sin a dhéanamh go tapa agus go héasca in aon áit.
  2. Iarr ar na daltaí pictiúr a tharraingt díobh féin ag déanamh cleachtadh coirp glacadh meáchain is fearr leo féin.

BEIR LEAT ABHAILE É

Spreag do chuid daltaí chun an teachtaireacht a thabhairt abhaile maidir leis an tábhacht a bhaineann le gníomhaíocht fhisiceach mar chuid de stíl mhaireachtála shláintiúil. Mar ghníomhaíocht obair bhaile, is féidir leat a iarraidh ar na daltaí an méid a leanas a dhéanamh:

  1. Siúlóid teaghlaigh a eagrú.
  2. Dul ag siúl lena madra féin nó le madra na gcomharsan (le duine fásta).
  3. Spórt foirne a imirt lena dteaghlach.
PLEAN CEACHTA: Sóisearaigh
AMHARC

CUSPÓIRÍ

Feasacht na ndaltaí a fhorbairt maidir leis an tábhacht a bhaineann le gníomhaíocht choirp dá sláinte.

Fad: 30 nóiméad (nó mar sin).

NAISC CHURACLAIM

FOCLÓIR AN LAE

Déiríocht: Bainne agus táirgí a dhéantar as bainne, mar shampla cáis agus iógart.
Cnámha: Fíochán crua inár gcorp a dhéanann suas cnámharlach an duine.
Cleachtadh Glacadh Meáchain: Aon chleachtadh a chuireann meáchan iomlán ár gcoirp ar ár gcosa, mar shampla, ag rith, ag scipeáil agus an chuid is mó de na spóirt foirne.
Cailciam: Mianra (cineál cothaithigh) atá tábhachtach le haghaidh fáis. Cuidíonn sé leis na matáin agus leis na cnámha forbairt a dhéanamh agus tá sé tábhachtach dár gcuid fiacla.

DÍOSPÓIREACHT RANGA

Plé Ghrúpa

Tosaigh ag iarraidh ar dhaltaí i ngrúpaí cuimhneamh siar ar Cheacht 1 (Táirgí Déiríochta i m’aiste bia), mar a chuireann déiríocht le haiste bia shláintiúil a bheith ag duine. Iarr ar na grúpaí an fhaisnéis a roinnt leis an rang. Cuir in iúl do dhaltaí go bhfuil gníomhaíocht fhisiceach tábhachtach freisin chun slí mhaireachtála shláintiúil a choimeád.

Ansin iarr ar dhaltaí ina ngrúpaí smaoineamh agus labhairt faoi na bealaí ina bhfuil sé tábhachtach dár gcorp a bheith aclaí.

Nodanna le plé:

  • Tá stíl mhaireachtála gníomhach* tábhachtach do chnámha agus matáin shláintiúla.
  • Tá sé ríthábhachtach coinneáil gníomhach chun meáchan coirp sláintiúil a chothabháil.
  • Tá cleachtaí ‘glacadh meáchain’ tábhachtach chun cabhrú le cnámha a choinneáil sláintiúil

*Cuir in iúl do na daltaí go moltar go mbeadh leanaí agus daoine óga (2-18 mbliana d’aois) gníomhach ar feadh 60 nóiméad ar a laghad gach lá (ar leibhéal measartha go bríomhar) agus ba cheart go n-áireofaí cleachtaí neartú meachán, cleachtaí solúbthachta agus cleachtaí neartú cnámh trí huaire sa tseachtain.

https://www.healthpromotion.ie/hp-files/docs/HPM00835.pdf

Plé Ranga

Anois iarr ar na daltaí smaoineamh ar na bealaí inar féidir linn aire a thabhairt dár gcnámha. Pléigh na pointí a leanas:

  • Fásann ár gcnámha agus éiríonn siad níos láidre le linn na hóige, agus mar sin tá sé tábhachtach aire a thabhairt dóibh. Is féidir linn cabhrú chun cnámha láidre agus sláintiúla a thógáil trí na cineálacha cearta bia a ithe agus trí bheith gníomhach.
  • Tá cailciam tábhachtach d’fhás ár gcnámh. Is foinsí iontacha cailciam iad bainne, iógart agus cáis.
  • Is féidir taitneamh a bhaint as an ngrúpa bia ‘bainne, iógart agus cáis’ go héasca mar chuid d’ aiste bia shláintiúil. Moltar trí riar laethúil do leanaí 5-8 mbliana d’aois. Moltar cúig riar in aghaidh an lae dóibh siúd atá 9-18 mbliana d’aois.
  • Áirítear mar riar amháin gloine bainne 200ml, pota iógairt 125g, nó píosa de cháis chrua 25g, e.g. cáis chéadair.
  • Tá Vitimín D an-tábhachtach freisin maidir le sláinte na gcnámh.

GNÍOMHAÍOCHT

Gníomhaíocht Bheirte

Mínigh gur cleachtaí glacadh meáchain iad cleachtaí ar bith a chuireann do mheáchan ar fad ar do chosa, mar shampla, ag rith, ag damhsa, ag scipeáil agus ag imirt peile. Iarr ar na daltaí i mbeirteanna an méid a leanas a phlé agus a scríobh/tharraingt:

  1. Liosta de níos mó gníomhaíochtaí glacadh meáchain.
  2. Liosta de na bealaí inar féidir leo taitneamh a bhaint as bheith gníomhach, mar shampla:

Is féidir liom…

  • siúl ar scoil/dul ar rothar ar scoil (nó cuid den bhealach).
  • cluichí a imirt lasmuigh le cairde.
  • cluichí nua lasmuigh a chruthú le mo chairde.
  • páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí iar-scoile.
  • teorainn ama a aontú le haghaidh ‘am scáileáin’ (teilifís, ríomhaire, fón, táibléad srl.) le mamaí/ daidí/duine fásta sa bhaile.
  • seiceáil go bhfuil mo scoil tar éis clárú do Bhratach Ghníomhach Scoile www.activeschoolflag.ie

Déan plé!

Cuir i gcuimhne do na daltaí go gcaitear an chuid is mó dá gcuid ama sa scoil ina suí ag deasc, mar sin tá sé tábhachtach éirí ina seasamh agus a gcuid matán a shíneadh nuair is féidir leo!

Spreag na daltaí leis an nasc a dhéanamh idir riachtanais bia agus fuinnimh. Mínigh go gcaithfidh siad ithe chun cabhrú leo a bheith gníomhach i rith an lae.

Gníomhaíocht Ghrúpa

I ngrúpaí beaga, iarr ar na daltaí cluiche a dhearadh atá bunaithe ar chleachtaí glacadh meáchain atá maith dá sláinte chnámh (ag rith, ag scipeáil, ag léim, cluichí liathróide).

Mar shampla – cleas na bacóide dá gcuid féin a cheapadh, cluiche scipeála nua a cheapadh, cluiche a chruthú a chuireann le chéile léim agus caitheamh etc.

Gníomhaíochtaí Sínte

  1. Iarr ar na grúpaí an cluiche nua a chruthaigh siad a mhúineadh do na leanaí eile sa rang.
  2. Bíodh lá agaibh le haghaidh spórt ranga ag baint úsáide as cluichí na ndaltaí féin mar chuid de na gníomhaíochtaí.
  3. Déan tionscadal staire faoi chluichí traidisiúnta scoile den chineál glacadh meáchain agus cuir ar taispeáint sa scoil é.

BEIR LEAT ABHAILE É

Spreag do chuid daltaí chun an teachtaireacht a thabhairt abhaile maidir leis an tábhacht a bhaineann le gníomhaíocht fhisiceach mar chuid de stíl mhaireachtála shláintiúil. Mar ghníomhaíocht obair bhaile, is féidir leat a iarraidh ar na daltaí an méid a leanas a dhéanamh:

  1. Siúlóid teaghlaigh a eagrú.
  2. Dul ag siúl lena madra féin nó le madra na gcomharsan (le duine fásta).
  3. Spórt foirne a imirt lena dteaghlach.
  4. Dialann gníomhaíochtaí fisiceacha a choinneáil, ag taifeadadh na ngníomhaíochtaí a dhéanann siad féin agus a dteaghlaigh gach seachtain.
PLEAN CEACHTA: Sinsearach
AMHARC

CUSPÓIRÍ

Feasacht na ndaltaí a fhorbairt maidir leis an tábhacht a bhaineann le gníomhaíocht choirp dá sláinte.

Fad: 30 nóiméad (nó mar sin).

NAISC CHURACLAIM

FOCLÓIR AN LAE

Déiríocht: Bainne agus táirgí a dhéantar as bainne, mar shampla cáis agus iógart.
Cnámha: Fíochán beo a chuimsíonn ár gcnámharlach.
Cleachtadh Glacadh Meáchain: Aon chleachtadh a chuireann meáchan iomlán ár gcoirp ar ár gcosa, mar shampla, ag rith, ag scipeáil agus an chuid is mó de na spóirt foirne.
Cailciam: Mianra a chabhraíonn le fás, forbairt agus cothabháil ár gcnámh. Is foinsí cailciam iad bainne, iógart agus cáis.

DÍOSPÓIREACHT RANGA

Plé Beirte

  1. Cuir tús leis trí cheist a chur ar na daltaí mar rang a mheabhrú conas a chuireann déiríocht le haiste bia shláintiúil a choinneáil, ó Cheacht 1 (Déiríocht i m’aiste bia). Cuir in iúl do dhaltaí go bhfuil gníomhaíocht fhisiciúil tábhachtach freisin chun slí mhaireachtála shláintiúil a choimeád.
  2. Iarr ar na daltaí smaoineamh ar na bealaí ina bhfuil sé tábhachtach coinneáil gníomhach dár gcoirp. Iarr orthu ina mbeirteanna a gcuid smaointe a roinnt lena chéile agus ansin iad a roinnt leis an rang. Scríobh liosta de phointí lárnacha plé na ndaltaí ar an mbord.

Nodanna le plé:

  • Tá stíl mhaireachtála gníomhach* tábhachtach do chnámha agus matáin shláintiúla.
  • Tá sé ríthábhachtach coinneáil gníomhach chun meáchan coirp sláintiúil a chothabháil.
  • Tá cleachtaí ‘glacadh meáchain’ tábhachtach chun cabhrú le cnámha a choinneáil sláintiúil

*Cuir in iúl do na daltaí go moltar go mbeadh leanaí agus daoine óga (2-18 mbliana d’aois) gníomhach ar feadh 60 nóiméad ar a laghad gach lá (ar leibhéal measartha go bríomhar) agus ba cheart go n-áireofaí cleachtaí neartú meachán, cleachtaí solúbthachta agus cleachtaí neartú cnámh trí huaire sa tseachtain.

https://www.healthpromotion.ie/hp-files/docs/HPM00835.pdf

Plé Ranga

Anois iarr ar na daltaí smaoineamh ar na bealaí inar féidir linn aire a thabhairt dár gcnámha. Pléigh na pointí a leanas:

  • Fásann ár gcnámha agus éiríonn siad níos láidre le linn na hóige, agus mar sin tá sé tábhachtach aire a thabhairt dóibh. Is féidir linn cabhrú chun cnámha láidre agus sláintiúla a thógáil trí na cineálacha cearta bia a ithe agus trí bheith gníomhach.
  • Tá cailciam tábhachtach d’fhás agus d’fhorbairt ár gcnámh. Is foinsí iontacha cailciam iad bainne, iógart agus cáis. Mar sin féin, tá go leor leanaí in Éirinn nach bhfaigheann go leor cailciam ina n-aiste bia.
  • Is féidir taitneamh a bhaint as an ngrúpa bia ‘bainne, iógart agus cáis’ go héasca mar chuid d’aiste bia shláintiúil. Moltar trí riar laethúil do leanaí 5-8 mbliana d’aois. Moltar cúig riar in aghaidh an lae dóibh siúd atá 9-18 mbliana d’aois.
  • Áirítear mar riar amháin gloine bainne 200ml, pota iógairt 125g, nó píosa de cháis chrua 25g, e.g. cáis chéadair.
  • Tá ról tábhachtach ag fosfar agus próitéin i sláinte na gcnámh freisin.
  • Is foinsí maithe iad bainne, iógart agus cáis de na cothaithigh sin.
  • Tá Vitimín D an-tábhachtach freisin maidir le sláinte na gcnámh. Is féidir vitimín D a fháil in iasc olach (mar shampla bradán, ronnach agus sairdíní), uibheacha agus táirgí déiríochta daingnithe le vitimín D.

GNÍOMHAÍOCHT

Gníomhaíocht Bheirte

Mínigh gur cleachtaí glacadh meáchain iad cleachtaí ar bith a chuireann do mheáchan ar fad ar do chosa, mar shampla, ag rith, ag damhsa, ag scipeáil agus ag imirt peile. Iarr ar na daltaí i mbeirteanna an méid a leanas a phlé agus a scríobh:

  1. Liosta de níos mó gníomhaíochtaí glacadh meáchain.
  2. Liosta de na bealaí inar féidir leo taitneamh a bhaint as bheith gníomhach, mar shampla:
  • Siúl nó rothaíocht chuig an scoil, nó cuid den bhealach, nuair is féidir.
  • Imirt lasmuigh le cairde.
  • Páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí iar-scoile.
  • Teorainn ama a aontú le haghaidh ‘am scáileáin’ (teilifís, ríomhaire, fón, táibléad srl.) le mamaí/ daidí/duine fásta sa bhaile.
  • Seiceáil go bhfuil mo scoil tar éis clárú do Bhratach Ghníomhach Scoile – www.activeschoolflag.ie

Déan plé!

Cuir i gcuimhne do na daltaí go gcaitear an chuid is mó dá gcuid ama sa scoil ina suí ag deasc, mar sin tá sé tábhachtach éirí ina seasamh agus a gcuid matán a shíneadh nuair is féidir leo!

Spreag na daltaí leis an nasc a dhéanamh idir riachtanais bia agus fuinnimh. Mínigh go gcaithfidh siad ithe chun cabhrú leo a bheith gníomhach i rith an lae.

Gníomhaíocht Ghrúpa

I ngrúpaí beaga, iarr ar na daltaí cluiche a dhearadh atá bunaithe ar chleachtaí glacadh meáchain atá maith dá sláinte chnámh (ag rith, ag scipeáil, ag léim, cluichí liathróide).

Mar shampla – cleas na bacóide dá gcuid féin a cheapadh, cluiche scipeála nua a cheapadh, cluiche a chruthú a chuireann le chéile léim agus caitheamh etc.

Gníomhaíochtaí Sínte

  1. Iarr ar na grúpaí an cluiche nua a chruthaigh siad a mhúineadh do na leanaí eile sa rang.
  2. Bíodh lá agaibh le haghaidh spórt ranga ag baint úsáide as cluichí na ndaltaí féin mar chuid de na gníomhaíochtaí.
  3. Déan tionscadal staire faoi chluichí traidisiúnta scoile den chineál glacadh meáchain agus cuir ar taispeáint sa scoil é.

BEIR LEAT ABHAILE É

Spreag do chuid daltaí chun an teachtaireacht a thabhairt abhaile maidir leis an tábhacht a bhaineann le gníomhaíocht fhisiciúil mar chuid de stíl mhaireachtála shláintiúil. Mar ghníomhaíocht obair bhaile, is féidir leat a iarraidh ar na daltaí an méid a leanas a dhéanamh:

  1. Siúlóid teaghlaigh a eagrú.
  2. Dul ag siúl lena madra féin nó le madra na gcomharsan (le duine fásta).
  3. Spórt foirne a imirt lena dteaghlach.
  4. Dialann gníomhaíochtaí fisiciúla a choinneáil, ag taifeadadh na ngníomhaíochtaí a dhéanann siad féin agus a dteaghlaigh gach seachtain.
CLOSE

Will you be joining our competition this year? Find out more