PLEAN CEACHTA

Fáilte chuig an leagan Gaeilge den tsuíomh gréasáin, ina bhfuil na pleananna ceachta idirghníomhacha uile a bheidh ag teastáil uait le beocht a chur sa Múú Criú i do sheomra ranga.

Is bealach spraíúil, spreagúil agus oideachasúil é an Múú Criú do dhaltaí le foghlaim faoi stíl mhaireachtála shláintiúil agus cothú. Tá ár bpleananna ceachta curtha le chéile le go mbeidh gníomhaíochtaí spraíúla, deiseanna comhtháite agus gníomhaíochtaí breise iontu, agus le scileanna litearthachta a fhorbairt. Agus é forbartha ag múinteoirí, do mhúinteoirí, tá an clár deartha le naisc láidre leis an gcuraclam agus le hobair laistigh de sheomra ranga gnóthach.

CEACHTA 5: Ón bhFéar go dtí do mhéar

PLEAN CEACHTA: Naíonán
AMHARC

CUSPÓIRÍ

Chun feasacht na ndaltaí a fhorbairt maidir le tábhacht na feirmeoireachta déiríochta agus a dtuiscint ar an saol laethúil ar an bhfeirm.

Fad: 30 nóiméad (nó mar sin).

NAISC CHURACLAIM

FOCLÓIR AN LAE

Feirm Dhéiríochta: Cineál feirme ina ndéantar táirgí déiríochta a tháirgeadh.
Dul ar féarach: Ainmhithe, cosúil le ba, ag beathú ar fhéar atá ag fás.
Bleánlann: Foirgneamh ar fheirm dhéiríochta a úsáidtear chun ba a bhleán.

DÍOSPÓIREACHT RANGA

Plé Ranga

Cuir thart an mála pónairí – Iarr ar na daltaí a gcuid eolais / taithí roimh ré ar an bhfeirmeoireacht déiríochta a roinnt leis an rang trí mhála pónairí a chur timpeall an ranga. Déanann an dalta a bhfuil an mála pónaire aici/aige ag an am an t-eolas nó an taithí sin a roinnt leis an rang.

Ceisteanna Leide:

  1. Cad is déirí ann? (Is táirgí bia cosúil le bainne, iógart agus cáis é).
  2. Cad is feirmeoireacht déiríochta ann? (Is é an cineál feirmeoireachta é a tháirgeann táirgí déiríochta ar nós bainne, iógairt agus cáise).
  3. Cén cineál ainmhithe a cheapann tú a bheadh le feiceáil ar fheirm dhéiríochta? (Ba)
  4. An raibh tú riamh ar fheirm dhéiríochta? Déan cur síos ar an méid a d’fhéadfá a fheiceáil ar fheirm dhéiríochta, (m.sh. ba, bleánlann, inneall crúite, sadhlas, féar).

Plé Beirte

Iarr ar na daltaí smaoineamh ar conas a thugann feirmeoirí aire do na ba ar fheirm dhéiríochta. Iarr orthu a gcuid smaointe a phlé le comhpháirtí agus iarr ar gach beirt a gcuid smaointe a roinnt leis an rang.

Nodanna plé:

  • Soláthraíonn feirmeoirí easair do na ba le codladh uirthi.
  • Is féidir le feirmeoirí ba a fhágáil chun dul ar féarach ar fhéar úr lasmuigh ar feadh thart ar 300 lá sa bhliain.
  • Bogann feirmeoirí ba ó pháirc go páirc ionas go mbeidh go leor féir acu le hithe.
  • Cinntíonn feirmeoirí go mbíonn bia le hithe ag na ba.
  • Coinníonn na feirmeoirí na bóithigh agus na bleánlanna glan.
  • Tugann feirmeoirí na ba isteach faoi dhíon agus an aimsir fuar sa gheimhreadh.
  • Déanann feirmeoirí cinnte de go dtéann tréidlia ar cuairt chuig an bhfeirm chun a chinntiú go bhfanann na ba sláintiúil.

GNÍOMHAÍOCHT

Gníomhaíocht Bheirte

Tosaigh ag iarraidh ar dhaltaí mar rang smaoineamh ar conas a thagann bainne ón bhfeirm go dtí an ghloine ar bhord na cistine. Ansin tabhair cóip den bhileog ghníomhaíochta ‘Ón bhFéar go dtí do Mhéar’ do gach dalta. Iarr orthu ina mbeirteanna breathnú ar na 6 chéim de tháirgeadh bainne ‘Ón bhFéar go dtí do Mhéar’ agus uimhreacha a chur orthu, á gcur san ord ceart. Déan plé ar an ord ceart mar rang, ag caint trí gach ceann de na céimeanna sa phróiseas táirgthe bainne. *(Tá breac-chuntas ar an ord ceart ar leathanach 21).

Gníomhaíochtaí Sínte

  1. Iarr ar na daltaí clúdach cartáin bhainne a dhearadh.
  2. Iarr ar dhaltaí i ngrúpaí a bhfríos balla ranga/scoile féin a chruthú ar an bpróiseas ‘Ón bhféar chuig do mhéar’.

BEIR LEAT ABHAILE É

Spreag do dhaltaí chun teachtaireacht a thabhairt faoin tábhacht a bhaineann le feirmeoireacht déiríochta.

Mar ghníomhaíocht obair bhaile, is féidir leat a iarraidh ar do dhaltaí an méid a leanas a dhéanamh:

  1. Féach ar na táirgí déiríochta sa chuisneoir agus sainaithin cén áit a bhfuarthas iad. Mar shampla, an bhfuarthas aon rud ó fheirm áitiúil?
  2. An bhfuil comhartha ráthaíochta na Comhairle Náisiúnta Déiríochta ‘Déanta ar fheirm i bPoblacht na hÉireann” ar an mbainne ina gcuisneoir?
  3. An bhfuil aithne acu ar fheirmeoir déiríochta áitiúil?
  4. Iarr orthu a fháil amach cé mhéad lítear bainne atá ag gach ball den teaghlach don tseachtain. Déan comparáid eatarthu.
PLEAN CEACHTA: Sóisearaigh
AMHARC

CUSPÓIRÍ

Chun feasacht na ndaltaí a fhorbairt maidir le tábhacht na feirmeoireachta déiríochta agus a dtuiscint ar an saol laethúil ar an bhfeirm.

Fad: 30 nóiméad (nó mar sin).

NAISC CHURACLAIM

FOCLÓIR AN LAE

Dul ar féarach: Ainmhithe, cosúil le ba, ag beathú ar fhéar atá ag fás.
Paistéaradh: An bainne á théamh go teocht ard ar feadh tréimhse gearr ama (e.g. 72 céim Celsius ar feadh 15 shoicind) agus ansin é a fhuarú go han-tapa.
Homaiginiú: Nuair a scaipeann na cáithníní uachtair i mbainne go cothrom ar fud an bhainne ionas nach n-ardóidh an t-uachtar chuig an mbarr
Bleánlann: Foirgneamh ar fheirm dhéiríochta a úsáidtear chun ba a bhleán.

DÍOSPÓIREACHT RANGA

Plé Ranga

Cuir thart an mála pónairí – Iarr ar na daltaí a gcuid eolais / taithí roimh ré ar an bhfeirmeoireacht déiríochta a roinnt leis an rang trí mhála pónairí a chur timpeall an ranga. Déanann an dalta a bhfuil an mála pónaire aici/aige ag an am an t-eolas nó an taithí sin a roinnt leis an rang. Ceisteanna Leide:

  1. Cad is déirí ann? (Is táirgí bia cosúil le bainne, iógart agus cáis é).
  2. Cad is feirmeoireacht déiríochta ann? (Is é an cineál feirmeoireachta é a tháirgeann táirgí déiríochta ar nós bainne, iógairt agus cáise).
  3. Cén cineál ainmhithe a cheapann tú a bheadh le feiceáil ar fheirm dhéiríochta? (Ba)
  4. An raibh tú riamh ar fheirm dhéiríochta? Déan cur síos ar an méid a d’fhéadfá a fheiceáil ar fheirm dhéiríochta, (m.sh. ba, bleánlann, inneall crúite, sadhlas, féar).

Plé Beirte

Iarr ar na daltaí smaoineamh ar conas a thugann feirmeoirí aire do na ba ar fheirm dhéiríochta. Iarr orthu a gcuid smaointe a phlé le comhpháirtí agus iarr ar gach beirt a gcuid smaointe a roinnt leis an rang.

Nodanna plé:

  • Soláthraíonn feirmeoirí easair do na ba le codladh uirthi.
  • Is féidir le feirmeoirí ba a fhágáil chun dul ar féarach ar fhéar úr lasmuigh ar feadh thart ar 300 lá sa bhliain.
  • Bogann feirmeoirí ba ó pháirc go páirc ionas go mbeidh go leor féir acu le hithe.
  • Tugann feirmeoirí na ba isteach faoi dhíon agus an aimsir fuar sa gheimhreadh
  • Cinntíonn feirmeoirí go mbíonn sadhlas agus arbhar Indiach, mar shampla, le hithe ag na ba.
  • Coinníonn na feirmeoirí na bóithigh agus na bleánlanna glan.
  • Déanann feirmeoirí cinnte de go dtéann tréidlia ar cuairt chuig an bhfeirm chun a chinntiú go bhfanann na ba sláintiúil.

GNÍOMHAÍOCHT

Gníomhaíocht Bheirte

Tosaigh ag iarraidh ar dhaltaí mar rang smaoineamh ar conas a thagann bainne ón bhfeirm go dtí an ghloine ar bhord na cistine. Scríobh na pointí tosaigh plé in airde ar an mbord. Ansin tabhair cóip den bhileog ghníomhaíochta ‘Ón bhFéar go dtí do Mhéar’ do gach dalta. Iarr ar na grúpaí breathnú ar na 8 gcéim de tháirgeadh bainne ‘Ón bhféar go dtí do mhéar’, iad a phlé agus ansin uimhreacha a chur ar gach ceann, á gcur san ord ceart. Déan plé ar an ord ceart mar rang, ag caint trí gach ceann de na céimeanna sa phróiseas táirgthe bainne. *(Tá breac-chuntas ar an ord ceart ar leathanach 21).

Gníomhaíocht Phearsanta

Iarr ar na daltaí scríobh faoi conas a théann bainne ‘Ón bhféar go dtí do mhéar’ ina bhfocail féin.

Gníomhaíochtaí Sínte

  1. Déanann oibrí saotharlainne tástáil ar an mbainne arís ag an déirí.
  2. Iarr ar dhaltaí i ngrúpaí a bpóstaer féin ‘Ón bhFéar go dtí do Mhéar’ féin a chruthú le taispeáint ar fud na scoile.

BEIR LEAT ABHAILE É

Spreag do dhaltaí chun teachtaireacht a thabhairt faoin tábhacht a bhaineann le feirmeoireacht déiríochta.

Mar ghníomhaíocht obair bhaile, is féidir leat a iarraidh ar do dhaltaí an méid a leanas a dhéanamh:

  1. Féach ar na táirgí déiríochta sa chuisneoir agus sainaithin cén áit a bhfuarthas iad. Mar shampla, an bhfuarthas aon rud ó fheirm áitiúil?
  2. An bhfuil comhartha ráthaíochta na Comhairle Náisiúnta Déiríochta ‘Déanta ar fheirm i bPoblacht na hÉireann” ar an mbainne ina gcuisneoir?
  3. An bhfuil aithne acu ar fheirmeoir déiríochta áitiúil?
  4. Déan taifead cé mhéad lítear bainne atá ag gach ball den teaghlach ar feadh seachtaine. Déan comparáid eatarthu.
PLEAN CEACHTA: Sinsearach
AMHARC

CUSPÓIRÍ

Feasacht na ndaltaí a fhorbairt maidir le tábhacht na feirmeoireachta déiríochta agus a dtuiscint ar shaol an fheirmeora agus na próisis a bhaineann le táirgeadh déiríochta.

Fad: 30 nóiméad (nó mar sin).

NAISC CHURACLAIM

FOCLÓIR AN LAE

Dul ar féarach: Ainmhithe, cosúil le ba, ag beathú ar fhéar atá ag fás.
Paistéaradh: An bainne á théamh go teocht ard ar feadh tréimhse ghearr ama (e.g. 72 céim Celsius ar feadh 15 shoicind) agus ansin é a fhuarú go han-tapa.
Homaiginiú: Nuair a scaipeann na cáithníní uachtair i mbainne go cothrom ar fud an bhainne ionas nach n-ardóidh an t-uachtar chuig an mbarr
Bleánlann: Foirgneamh ar fheirm dhéiríochta a úsáidtear chun ba a bhleán.

DÍOSPÓIREACHT RANGA

Plé Ranga

Iarr ar na daltaí a gcuid taithí roimhe seo, más ann di, ar fheirmeoireacht déiríochta a phlé trí na ceisteanna seo a leanas a chur:

  1. Cad iad na cineálacha feirmeoireachta is féidir leat a ainmniú? (m.sh. curaíocht, beostoc, feirmeoireacht mheasctha, déiríocht).
  2. Cad is feirmeoireacht déiríochta ann? (Is é an cineál feirmeoireachta a tháirgeann táirgí déiríochta cosúil le bainne, iógart agus cáis).
  3. An raibh tú riamh ag feirm dhéiríochta? Déan cur síos ar an méid a d’fheicfeá de ghnáth ar fheirm dhéiríochta (e.g. ba, bleánlann, bliteoirí, sadhlas, féar).
  4. Ag cuimhneamh siar ar Cheacht 1, Déiríocht i m’aiste bia, an féidir leat aon táirgí a d’fhéadfaí a tháirgeadh ó fheirm dhéiríochta a ainmniú? (e.g. bainne, cáis, iógart).

Plé Beirte

Iarr ar na daltaí smaoineamh ar conas a thugann feirmeoirí aire do na ba ar fheirm dhéiríochta. Iarr orthu a gcuid smaointe a phlé le comhpháirtí agus iarr ar gach beirt a gcuid smaointe a roinnt leis an rang.

Nodanna plé:

  • Soláthraíonn feirmeoirí easair do na ba le codladh uirthi.
  • Mar gheall ar aeráid na hÉireann, is féidir le feirmeoirí ba a fhágáil chun dul ar féarach ar fhéar úr lasmuigh ar feadh thart ar 300 lá sa bhliain.
  • Bogann feirmeoirí ba ó pháirc go páirc ionas go mbeidh go leor féir acu le hithe.
  • Tugann feirmeoirí na ba isteach ar foscadh le linn mhíonna fuara an gheimhridh agus déanann siad cinnte go bhfuil bia cosúil le sadhlas agus grán buí acu le hithe.
  • Coinníonn na feirmeoirí na bóithigh agus na bleánlanna glan.
  • Déanann feirmeoirí cinnte de go dtéann tréidlia ar cuairt chuig an bhfeirm chun a chinntiú go bhfanann na ba sláintiúil.

GNÍOMHAÍOCHT

Gníomhaíocht Bheirte

Tosaigh le díospóireacht ranga ag iarraidh ar na daltaí smaoineamh ar an bpróiseas a bhaineann le bainne a tháirgeadh i bhfeirm dhéiríochta. Déan nótaí de na príomh-phointí ar an mbord.

Ansin tabhair cóip den bhileog ghníomhaíochta ‘Ón bhFéar go dtí do Mhéar’ do gach dalta. Iarr orthu ina mbeirteanna breathnú ar na 8 gcéim de tháirgeadh bainne ‘Ón bhFéar go dtí do Mhéar‘ agus uimhreacha a chur orthu, á gcur san ord ceart. Déan plé ar an ord ceart mar rang, ag caint trí gach ceann de na céimeanna sa phróiseas táirgthe bainne. *(Tá breac-chuntas ar an ord ceart ar leathanach 21).

Gníomhaíocht Phearsanta

Iarr ar na daltaí ord ceart na táirgeachta bainne a scríobh ina gcuid cóipleabhar, ag scríobh gach céime ina bhfocail féin.

Gníomhaíochtaí Sínte

  1. Iarr ar na daltaí a shamhlú gur feirmeoirí déiríochta sainiúla iad atá díreach tar éis duine a fhostú chun dul ag obair ar a bhfeirm. Iarr orthu treoracha a scríobh maidir le bheith ag obair ar fheirm dhéiríochta chun cuidiú lena gcúntóir nua.
  2. Iarr ar na daltaí a shamhlú gur feirmeoirí déiríochta iad agus a gcuid cartán bainne féin a dhearadh.
  3. Iarr ar dhaltaí i ngrúpaí a bpóstaer féin ‘Ón bhFéar go dtí do Mhéar’ féin a chruthú le taispeáint ar fud na scoile.

BEIR LEAT ABHAILE É

Spreag do dhaltaí chun teachtaireacht a thabhairt faoin tábhacht a bhaineann le feirmeoireacht déiríochta.

Mar ghníomhaíocht obair bhaile, is féidir leat a iarraidh ar do dhaltaí an méid a leanas a dhéanamh:

  1. Féach ar na táirgí déiríochta sa chuisneoir agus sainaithin cén áit a bhfuarthas iad. Mar shampla, an bhfuarthas aon rud ó fheirm áitiúil?
  2. An bhfuil comhartha ráthaíochta na Comhairle Náisiúnta Déiríochta “Déanta ar fheirm i bPoblacht na hÉireann” ar an mbainne ina gcuisneoir?
  3. An bhfuil aithne acu ar fheirmeoir déiríochta áitiúil?
  4. Déan taifead cé mhéad lítear bainne atá ag gach ball den teaghlach ar feadh seachtaine. Déan comparáid eatarthu.
CLOSE

Will you be joining our competition this year? Find out more