Naíonáin

Forbraíodh na pleananna ceachta seo chun go mbeidh deis ag do dhaltaí foghlaim faoin bPirimid Bia, ithe go folláin, an tábhacht atá le gníomhaíocht rialta fhisiciúil a dhéanamh, sláinteachas fiacla, táirgí déiríochta agus an comhshaol agus scéal an bhainne 'ó ghlas go gloine'.

PLEAN CEACHTA

CUSPÓIRÍ

Tuiscint na ndaltaí ar tháirgí déiríochta mar cheann de na príomhghrúpaí bia a fhorbairt agus mar chuid d’aiste bia shláintiúil chothrom.

Fad: 30 nóiméad (nó mar sin)

NAISC CHURACLAIM

OSPE:

Mise Ag tabhairt aire do mo chorp Bia agus cothú

Focail an Lae

Déiríocht

Bainne agus táirgí a dhéantar as bainne, mar shampla cáis agus iógart.

Pirimid Bia

Pirimid a chabhraíonn linn a fháil amach cé na cineálacha bia a bhaineann lena chéile. Tá seilfeanna ag an bPirimid Bia leis na cineálacha céanna bia curtha le chéile ar gach seilf.

Aiste bia chothrom

Ag ithe an mhéid ceart bia agus cineálacha éagsúla bia.

Plé Ranga

Taispeáin Pirimid Bia na Roinne agus léirigh an tseilf ‘Bainne, iógart agus cáis’. Iarr ar na daltaí roinnt bianna a ainmniú ón tseilf sin. Ansin, ag baint úsáide as an bpóstaer, pléigh na smaointe a leanas faoin tseilf agus déan pointí plé a thaifeadadh ar an mbord.

Simple Food Pyramid Download

  • Riar bia a mholtar – Moltar 3 riar ón ngrúpa bia ‘bainne, iógart agus cáis’ gach lá. Sampla de riar amháin is ea 200ml bainne 125g d’iógart nó 25g de cháis chrua. Moltar cineálacha ina bhfuil saill laghdaithe nó beagán saille.
  • Tá bainne, iógart agus cáis tábhachtach mar chuid d’aiste bia shláintiúil – Is foinsí cailciam den scoth iad, chomh maith le rudaí tábhachtacha eile a theastaíonn uainn chun ár gcorp a choinneáil ag obair, ar nós vitimíní. Teastaíonn cailciam uainn chun ár gcnámha agus ár gcuid fiacla a choinneáil sláintiúil.
  • Sláinte chnámh:
  • Féadfaidh na cineálacha bia a ithimid agus ár leibhéil ghníomhaíochta fisiciúla difear a dhéanamh do shláinte ár gcnámh.
  • Tá sé tábhachtach aire a thabhairt dár gcnámha nuair atáimid óg.
  • Tá Vitimín D tábhachtach chun aire a thabhairt dár sláinte cnámh. Is féidir linn vitimín D a fháil ó iasc, buíocán uibhe, agus déirí treisithe le vitimín D.
  • Tá sé tábhachtach freisin gníomhaíochtaí fisiciúla rialta a dhéanamh a chuireann meáchan ár gcoirp ar ár gcosa. Is gníomhaíochtaí maithe dár sláinte cnámh iad gníomhaíochtaí ar nós damhsa, rith, gleacaíocht agus leadóg.

Gníomhaíocht Ghrúpa

Iarr ar na daltaí comhrá a dhéanamh i mbeirteanna faoi na cineálacha bia is fearr leo ón ngrúpa ‘bainne, iógart agus cáis’. Ansin iarr orthu, mar ghrúpa, pictiúr a tharraingt den chaoi a gcinntíonn siad go mbíonn táirgí déiríochta ina n-aiste bia i rith an lae.

Mar shampla:

  • Ag tús an lae babhla leite te déanta le bainne a ithe.
  • Cartán nó buidéal Bainne Scoile a ól gach lá.
  • Ciúbanna cáise agus úll mionghearrtha i gcomhair sos beag san áireamh.
  • Iógart agus sméara mionghearrtha i gcomhair lón scoile san áireamh.
  • Sneaic a dhéanamh de cháis leáite ar thósta slánghráinneach.
  • Bainne a chur in uibheacha scrofa nó in uibheagáin don dinnéar.
  • Cupán seacláide nó bainne te a ól roimh dhul a luí.

Gníomhaíocht Phearsanta

Déan fótachóipeanna den Bhileog Ghníomhaíochta ‘5 Gach Lá, Slí na Déiríochta‘. Iarr ar na daltaí smaoineamh ar bhealaí nua is féidir leo an grúpa bia ‘bainne, iógart agus cáis’ a ionchorprú ina n-aiste bia, a gcuid smaointe a tharraingt/a scríobh ar an mbileog ghníomhaíochta.

Gníomhaíochtaí Sínte

  1. Iarr ar na daltaí póstaer a dhearadh i ngrúpaí lena 5 bPríomh-Leid chun taitneamh a bhaint as déiríocht. Cuir ar taispeáint é timpeall an tseomra ranga.
  2. Déan suirbhé scoile ar na cineálacha bia is fearr le daoine ón ngrúpa bia ‘bainne, iógart agus cáis’. Cad é an bia is coitianta? Cé mhéad dalta is maith leo bainne/cáis/iógart?
  3. Ag baint úsáide as nuachtáin agus irisí, gearr amach samplaí de chineálacha éagsúla bia a chuimsíonn seilf déiríochta na Pirimide Bia chun póstaer ar Sheilf Dhéiríochta a chruthú.

Tabhair abhaile é

Spreag na daltaí an teachtaireacht a thabhairt abhaile maidir leis an tábhacht a bhaineann le déiríocht mar chuid d’aiste bia chothrom. Mar ghníomhaíocht obair bhaile, is féidir leat an méid a leanas a iarraidh ar na daltaí:

  1. Liosta a tharraingt/a dhéanamh de na táirgí bainne, iógairt agus cáise atá ina gcuisneoir.
  2. Iarr ar dhuine fásta cabhrú chun sneaiceanna sláintiúla a dhéanamh le haghaidh lóin, ag úsáid bia ó sheilf déiríochta na Pirimide Bia.

CUSPÓIRÍ

Feasacht na ndaltaí a fhorbairt maidir leis an tábhacht a bhaineann le gníomhaíocht choirp dá sláinte

Fad: 30 nóiméad (nó mar sin)

NAISC CHURACLAIM

OSPS:

Mise Ag tabhairt aire do mo chorp Bia agus cothú/Bheith eolach faoi mo chorp

Focail an Lae

Déiríocht

Bainne agus táirgí a dhéantar as bainne, mar shampla cáis agus iógart.

Cailciam

Tá cailciam tábhachtach le go bhfásfaimid. Cabhraíonn sé lenár matáin, cnámha agus fiacla a choinneáil sláintiúil. Is foinsí cailciam iad bainne, iógart agus cáis.

Matáin

Clúdaíonn na matáin ár gcnámha agus cuidíonn siad linn bogadh.

Cnámha

Is iad ár gcnámha ár gcnámharlach.

Plé Bheirte

Cuir tús leis trí cheist a chur ar na daltaí mar rang a mheabhrú conas a chuireann déiríocht le haiste bia shláintiúil a choinneáil, ó Cheacht 1 (Déiríocht i m’aiste bia).

Nodanna le plé:

  • Tá gníomhaíocht fhisiciúil tábhachtach freisin chun slí mhaireachtála shláintiúil a chothabháil.
  • Tá stíl mhaireachtála gníomhach* tábhachtach do chnámha agus matáin shláintiúla.
  • Tá cleachtaí ar leith ann (cleachtaí ‘glacadh meáchain’) atá tábhachtach chun cabhrú linn ár gcnámha a choinneáil sláintiúil.

*Cuir in iúl do na daltaí go moltar go mbeadh leanaí agus daoine óga (2-18 mbliana d’aois) gníomhach ar feadh 60 nóiméad ar a laghad gach lá.

The National Guidelines On Physical Activity For Ireland Download

Anois iarr ar na daltaí smaoineamh ar na bealaí inar féidir linn aire a thabhairt dár gcnámha. Pléigh na pointí a leanas:

  • Fásann ár gcnámha agus éiríonn siad níos láidre le linn na hóige, agus mar sin tá sé tábhachtach aire a thabhairt dóibh. Is féidir linn cabhrú chun cnámha láidre agus sláintiúla a thógáil trí na cineálacha cearta bia a ithe agus trí bheith gníomhach.
  • Tá cailciam tábhachtach d’fhás ár gcnámh. Is foinsí iontacha cailciam iad bainne, iógart agus cáis.
  • Moltar trí riar in aghaidh an lae ón ngrúpa bia ‘bainne, iógart agus cáis’ do leanaí 5-8 mbliana d’aois.
  • Áirítear mar riar amháin gloine bainne 200ml, pota iógairt 125g, nó píosa de cháis chrua 25g, e.g. cáis chéadair. Más féidir, taispeáin sampla do na daltaí de gach riar bia.
  • Tá Vitimín D an-tábhachtach freisin maidir le sláinte na gcnámh.

Gníomhaíocht Ghrúpa

Mínigh go bhfuil na cleachtaí sin a chuireann do chuid meáchain ar fad ar na cosa, cosúil le bheith ag léim agus ag rith, go maith do do chnámha. Iarr ar na daltaí ina ngrúpaí smaoineamh ar shamplaí de na cineálacha sin cleachtaí agus iad a tharraingt. Iarr ar gach grúpa a gcuid smaointe a roinnt leis an rang.

Gníomhaíocht Ranga

Mar rang, iarr ar na daltaí smaoineamh ar bhealaí inar féidir leo taitneamh a bhaint as bheith gníomhach gach lá agus póstaer ranga a chruthú.

Is féidir liom…

  • siúl ar scoil/dul ar rothar ar scoil (nó cuid den bhealach).
  • cluichí a imirt lasmuigh le cairde.
  • cluichí nua lasmuigh a chruthú le mo chairde.
  • páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí iar-scoile.
  • teorainn ama a aontú le haghaidh ‘am scáileáin’ (teilifís, ríomhaire, fón, táibléad srl.) le mamaí/daidí/duine fásta sa bhaile.
  • seiceáil go bhfuil mo scoil tar éis clárú do Bhratach Ghníomhach Scoile – www.activeschoolflag.ie.

Cuir i gcuimhne do na daltaí go gcaitear an chuid is mó dá gcuid ama sa scoil ina suí ag deasc, mar sin tá sé tábhachtach éirí ina seasamh agus a gcuid matán a shíneadh nuair is féidir leo!

Spreag na daltaí leis an nasc a dhéanamh idir riachtanais bia agus fuinnimh. Mínigh go gcaithfidh siad ithe chun cabhrú leo a bheith gníomhach i rith an lae.

Gníomhaíochtaí Sínte

  1. Sa halla nó sa chlós súgartha, leag amach camchuairt de chleachtaí meáchain simplí agus spraíúla (ag rith ar an láthair, léim réaltchruthach, scipeáil srl.) agus iarr ar na daltaí gach cleachtadh a dhéanamh ar feadh 30 soicind. Mínigh do na daltaí conas is féidir le beagnach gach duine na cleachtaí simplí agus spraíúla sin a dhéanamh go tapa agus go héasca in aon áit.
  2. Iarr ar na daltaí pictiúr a tharraingt díobh féin ag déanamh cleachtadh coirp glacadh meáchain is fearr leo féin.

Tabhair Abhaile é

Spreag do chuid daltaí chun an teachtaireacht a thabhairt abhaile maidir leis an tábhacht a bhaineann le gníomhaíocht fhisiceach mar chuid de stíl mhaireachtála shláintiúil. Mar ghníomhaíocht obair bhaile, is féidir leat a iarraidh ar na daltaí an méid a leanas a dhéanamh:

  1. Siúlóid teaghlaigh a eagrú.
  2. Dul ag siúl lena madra féin nó le madra na gcomharsan (le duine fásta).
  3. Spórt foirne a imirt lena dteaghlach.

CUSPÓIRÍ

Tuiscint na ndaltaí maidir le sláinteachas fiacla a fhorbairt agus faoin tábhacht a bhaineann le haiste bia shláintiúil chothrom do dhea-shláinteachas fiacla.

Fad: 30 nóiméad (nó mar sin)

NAISC CHURACLAIM

OSPS:

Mise Ag tabhairt aire do mo chorp Bia agus cothú/Bheith eolach faoi mo chorp

Focail an Lae

Fiacla

Struchtúir chrua chnámhacha sa ghiall a chabhraíonn linn ithe agus labhairt.

Gumaí

Cosnaíonn gumaí cnámha agus fréamhacha na bhfiacla.

Cruan

Clúdaíonn cruan do chuid fiacla agus cosnaíonn sé iad. Is é an tsubstaint is crua i do chorp é.

Lobhadh fiacla

Nuair a ithimid nó a ólaimid rud éigin a bhfuil siúcra ann, tosaíonn an cruan ar ár bhfiacla ag briseadh síos. Tarlaíonn meath na bhfiacla dá dheasca sin.

Plé Ranga

Cuir in iúl do dhaltaí go mbeidh siad ag foghlaim faoi conas cúram a thabhairt d’fhiacla agus gumaí.

Iarr ar na daltaí:

  • Cuir do mhéar ar do chuid fiacla agus gumaí.
  • Mínigh cad a thuigeann siad leis na focail ‘fiacla’ agus ‘gumaí’ (déan tagairt d’Fhocail an lae).
  • Pléigh cén fáth a measann siad go bhfuil sé tábhachtach cúram a dhéanamh dár bhfiacla, mar shampla:
  • Mura dtugaimid aire dár bhfiacla, d’fhéadfadh sé go dtiocfadh meath ar na fiacla agus go n-éireodh na gumaí tinn.
  • Is tús iontach é aire a thabhairt do do chuid fiacla nuair a bhíonn tú óg le go mbeidh fiacla maithe láidre agat nuair a bhíonn tú níos sine.
  • Tá fiacla tábhachtach le bheith ag ithe, ag caint agus ag déanamh gáire.

Mínigh lobhadh fiacla (féach focail an lae le haghaidh sainmhínithe). 20 nóiméad tar éis rud éigin siúcrúil a ithe nó a ól, mura nglactar níos mó siúcra, tagann dromchla na fiacaile ar ais chuig an ngnáthstaid. Sin é an fáth a bhfuil sé tábhachtach gan deochanna nó sneaiceanna siúcrúla a ithe idir béilí.

Iarr ar na daltaí smaoineamh ar na bealaí is féidir leo aire a thabhairt dá gcuid fiacla agus gumaí. Tarraing damhánléaráid ar an gclár le smaointe na ndaltaí air.

Nodanna le plé:

  • Ith béilí agus sneaiceanna sláintiúla.
  • Cuir san áireamh bianna ar foinsí cailciam iad, rud a chabhraíonn le fiacla a choinneáil sláintiúil, e.g. táirgí ar nós bainne, iógart nádúrtha agus cáise (cineálacha ar bheagán saille atá molta).
  • Déan iarracht gan sneaiceanna siúcrúla cosúil le milseáin, seacláid, brioscaí a ithe ná deochanna siúcrúla a ól. B’fhéidir go dtiocfaidh meath ar na fiacla de dheasca a bheith ag ithe sneaiceanna bia ina bhfuil go leor siúcra.
  • Glan do ghumaí agus d’fhiacla i gceart.
  • Scuab do chuid fiacla dhá uair sa lá.

Plé Bheirte

Léigh na ceisteanna a leanas os ard faoi chúram fiacla agus iarr ar na daltaí gach ceist a phlé go hachomair le dalta eile, ansin déan plé ranga air (freagraí i lúibíní thíos).

  1. Cé chomh minic ba chóir duit do chuid fiacla a scuabadh, meas tú? (Dhá uair sa lá)
  2. Conas ba chóir duit do chuid fiacla a scuabadh? (Nós imeachta leagtha amach thíos)
  3. Cén fhad ba chóir duit a chaitheamh ag scuabadh do chuid fiacla? (2-3 nóiméad)

Déan breac-chuntas ar an nós imeachta chun fiacla a scuabadh:

  • Faigh cabhair le do chuid fiacla a scuabadh.
  • Déan dhá fhiacail ag an am a scuabadh (leithead cheann na scuaibe fiacla).
  • Déan cuntas suas go deich do gach fiacail atá á scuabadh agat.
  • Scuab na gumaí agus na fiacla le scuab fiacla agus le taos fiacla i ngluaiseacht réidh chiorclach (féach grianghraif)
  • Déan na fiacla ar barr agus na fiacla ag an mbun a scuabadh.
  • Scuab lasmuigh de na fiacla agus de na gumaí, laistigh de na fiacla agus na gumaí agus an dromchla cogantach.
  • Caith amach as do bhéal tar éis scuabtha – ná rinseáil.

Gníomhaíocht Bheirte

Tabhair cóip den bhileog ghníomhaíochta ‘Leideanna ar Leas Fiacla‘ do gach dalta. Pléigh gach ceann de na 8 leid atá léirithe. Iarr ar na daltaí éisteacht agus tú ag plé gach leide agus an uimhir cheart (ó 1 go 8) a chur sa bhosca freagraí.

Ansin iarr ar na daltaí an leid is fearr leo a léiriú.

Leideanna maithe ar leas na bhFiacl

  1. Scuab do chuid fiacla dhá uair gach aon lá, ag am luí agus uair amháin eile i rith an lae.
  2. Bain úsáid as scuab fiacla agus taos fiacla chun d’fhiacla a scuabadh. Glan gach fiacail.
  3. Chun do chuid fiacla a scuabadh mar is ceart ba cheart go dtógfadh sé 2-3 nóiméad (fad amhráin nó mar sin).
  4. Caith amach as do bhéal tar éis scuabtha – ná rinseáil.
  5. Ná bí ag ithe nó ag slogadh taos fiacla in am ar bith.
  6. Athraigh do scuab fiacla nuair a bhíonn na guairí caite.
  7. Faigh cabhair le do chuid fiacla a scuabadh. Beidh cabhair ag teastáil uait chun do chuid fiacla a scuabadh go díreach mar a theastaíonn cabhair uait le hiallacha do chuid bróg a cheangal nó le do chuid gruaige a ní.
  8. Nuair atá tú ag scuabadh do chuid fiacla, tá sé tábhachtach gach aon fhiacail a ghlanadh.

Gníomhaíochtaí Sínte

  1. Iarr ar dhaltaí, ag obair ina ngrúpaí, liosta bia atá go maith chun fiacla a choinneáil sláintiúil a scríobh.
  2. Iarr ar na daltaí 3 bhealach a tharraingt ina gcuid cóipleabhar den chaoi a dtabharfaidh siad aire dá gcuid fiacla.

Tabhair Abhaile é

Spreag na daltaí chun an teachtaireacht a thabhairt abhaile faoin tábhacht a bhaineann le haiste bia chothrom shláintiúil le haghaidh dea-shláinte fiacla. Mar ghníomhaíocht obair bhaile, is féidir leat a iarraidh ar do dhaltaí an méid a leanas a dhéanamh:

  1. Pictiúr a tharraingt den bhia atá acu sa bhaile atá maith do na fiacla.
  2. FIarr ar na daltaí taifead a choinneáil ar feadh seachtaine maidir le cé chomh minic is a scuabann siad a gcuid fiacla gach lá.

CUSPÓIRÍ

Tuiscint daltaí a fhorbairt ar an gcaidreamh idir an aimsir, an timpeallacht agus an fheirmeoireacht.

Fad: 30 nóiméad (nó mar sin)

NAISC CHURACLAIM

OSPS:

Mise agus an domhan mór Saoránacht a fhorbairt Cúram comhshaoil

Tíreolaíocht:

Aimsir Thimpeallachtaí Nádúrtha Aeráid agus atmaisféar Feasacht agus cúram comhshaoil Ag tabhairt aire do mo cheantar féin

Focail an Lae

Comhshaol

Gach ní beo agus neamhbheo timpeall ort, lena n-áirítear an t-aer.

Aimsir

Insíonn an aimsir dúinn cé chomh te nó fuar agus cé chomh fliuch nó tirim agus a bheidh áit gach lá.

Aeráid

Insíonn an aeráid dúinn conas a bheidh an aimsir in áit thar thréimhse fhada.

Triomach

Is triomach é nuair a bhíonn an aimsir tirim ar feadh tréimhse an-fhada, gan aon bháisteach ann nó fíorbheagán báistí.

Ionann

Is ionann tuilte agus uisce a chlúdaíonn talamh a bhíonn tirim de ghnáth.

Plé Ranga

  • Iarr ar na daltaí an bhrí atá leis an bhfocal ‘aimsir’ a phlé.
  • Iarr ar na daltaí cur síos a dhéanamh ar an aimsir inné agus inniu. Déan comparáid eatarthu.
  • Mínigh an téarma ‘aimsir’ (féach Focail an Lae).
  • Anois iarr ar na daltaí an aimsir a bhraith siad i dtír ar bith eile a phlé, mar shampla, sa Fhrainc nó sa Spáinn.
  • Mínigh an téarma ‘aeráid’, agus mínigh cé go n-athraíonn an aimsir in Éirinn gach lá, nach mbíonn ár n-aeráid ró-the nó ró-fhuar riamh.

Plé Beirte

  1. Iarr ar na daltaí smaoineamh ar aon chomharthaí d’aimsir neamhghnách a bhí acu sa bhaile, mar shampla, samhradh an-te in Éirinn, go leor sneachta, aimsir an-fhliuch nó aimsir an-stoirmiúil. Pléigh é mar rang.
  2. Tarraing grian, scamall sneachta, scamall stoirme agus scamall báistí ar an mbord. Iarr ar na daltaí, ag obair i mbeirteanna, breathnú ar gach ceann de na ceithre phictiúr agus comhrá a dhéanamh ar an dóigh a bhféadfadh an aimsir the, sneachta, stoirm agus báisteach tionchar a bheadh acu orthu féin, ar a muintir nó ar dhaoine eile ina gceantar.
  3. Cuir in iúl do dhaltaí go dtarlaíonn aimsir eisceachtúil neamhghnách de dheasca athruithe san aeráid.

Gníomhaíocht Phearsanta

Iarr ar na daltaí cuimhneamh ar cad is déiríocht ann agus an fheidhm a bhaineann le feirm dhéiríochta a mhíniú. Tabhair cóip den bhileog ghníomhaíochta ‘Déiríocht agus an Comhshaol‘ do gach dalta. Iarr ar na daltaí breathnú ar na ceithre phictiúr a léiríonn an tionchar a bhíonn ag an aimsir neamhghnách eisceachtúil (athrú aeráide) ar shaol na feirme déiríochta. Léigh amach na habairtí a leanas agus iarr ar na daltaí an íomhá cheart a shainaithint, ó uimhir 1 go 5. Déan plé ranga air.

  1. Le linn aimsir shneachta ní mór ainmhithe a choinneáil taobh istigh.
  2. Nuair a bhíonn droch-aimsir ann, is féidir le bóithre a bheith contúirteach. Is féidir leis sin cur isteach ar bhailiú bainne ó fheirmeacha agus é a sheachadadh chuig scoileanna agus tithe.
  3. Nuair a bhíonn droch-aimsir ann, ar nós laethanta stoirmiúla, ní féidir leis na ba a bheith amuigh ar an bhféar, mar sin ní mór d’fheirmeoirí bia breise a thabhairt dóibh.
  4. Nuair a bhíonn sé an-tirim agus níos lú báistí ann, bíonn tionchar aige sin ar an méid féir a bhíonn le hithe ag na hainmhithe.
  5. Is féidir le triomach agus tuilte barra feirmeora a scriosadh.

Gníomhaíochtaí Sínte

  1. Roinn na daltaí ina gcúig ghrúpa, ag sannadh do gach grúpa ceann de na bealaí (féach thall) ina bhféadfadh athrú aeráide tionchar a imirt ar fheirm dhéiríochta agus iarr orthu é sin a léiriú.
  2. Iarr ar na daltaí dhá phictiúr a tharraingt, ceann amháin ag léiriú feirm dhéiríochta ar lá gnáth-aimsire agus an ceann eile ag léiriú feirm dhéiríochta ar lá ar a bhfuil aimsir eisceachtúil neamhghnách.
  3. Spreag na daltaí chun a gcartáin nó a mbuidéil Bhainne Scoile a thabhairt abhaile lena n-athchúrsáil.

Tabhair Abhaile é

Spreag do dhaltaí chun an teachtaireacht a thabhairt abhaile faoin tionchar a bhíonn ag an athrú aeráide ar an gcomhshaol. Mar ghníomhaíocht obair bhaile, is féidir leat iarraidh ar na daltaí an méid a leanas a dhéanamh:

  1. Coinnigh taifead ar an aimsir ar feadh seachtaine agus tarraing pictiúr den tionchar a bhí ag an aimsir ar a gcuid gníomhaíochtaí teaghlaigh. Mar shampla, ar chuir an aimsir fhliuch stop le haon ghníomhaíocht teaghlaigh a dhéantar de ghnáth?

CUSPÓIRÍ

Chun feasacht na ndaltaí a fhorbairt maidir le tábhacht na feirmeoireachta déiríochta agus a dtuiscint ar an saol laethúil ar an bhfeirm.

Fad: 30 nóiméad (nó mar sin)

NAISC CHURACLAIM

Tíreolaíocht:

Timpeallachtaí daonna Ag maireachtáil sa phobal áitiúil Daoine ag obair

Focail an Lae

Feirm Dhéiríochta

Cineál feirme ina ndéantar táirgí déiríochta a tháirgeadh.

Dul ar féarach

Ainmhithe, cosúil le ba, ag beathú ar fhéar atá ag fás.

Bleánlann

Foirgneamh ar fheirm dhéiríochta a úsáidtear chun ba a bhleán.

Plé Ranga

Cuir thart an mála pónairí – Iarr ar na daltaí a gcuid eolais / taithí roimh ré ar an bhfeirmeoireacht déiríochta a roinnt leis an rang trí mhála pónairí a chur timpeall an ranga. Déanann an dalta a bhfuil an mála pónaire aici/aige ag an am an t-eolas nó an taithí sin a roinnt leis an rang.

Ceisteanna Leide:

  1. Cad is déirí ann? (Is táirgí bia cosúil le bainne, iógart agus cáis é).
  2. Cad is feirmeoireacht déiríochta ann? (Is é an cineál feirmeoireachta é a tháirgeann táirgí déiríochta ar nós bainne, iógairt agus cáise).
  3. Cén cineál ainmhithe a cheapann tú a bheadh le feiceáil ar fheirm dhéiríochta? (Ba)
  4. An raibh tú riamh ar fheirm dhéiríochta? Déan cur síos ar an méid a d’fhéadfá a fheiceáil ar fheirm dhéiríochta, (m.sh. ba, bleánlann, inneall crúite, sadhlas, féar).

Plé Beirte

Iarr ar na daltaí smaoineamh ar conas a thugann feirmeoirí aire do na ba ar fheirm dhéiríochta. Iarr orthu a gcuid smaointe a phlé le comhpháirtí agus iarr ar gach beirt a gcuid smaointe a roinnt leis an rang.

Nodanna plé:

  • Soláthraíonn feirmeoirí easair do na ba le codladh uirthi.
  • Is féidir le feirmeoirí ba a fhágáil chun dul ar féarach ar fhéar úr lasmuigh ar feadh thart ar 300 lá sa bhliain.
  • Bogann feirmeoirí ba ó pháirc go páirc ionas go mbeidh go leor féir acu le hithe.
  • Cinntíonn feirmeoirí go mbíonn bia le hithe ag na ba.
  • Coinníonn na feirmeoirí na bóithigh agus na bleánlanna glan.
  • Tugann feirmeoirí na ba isteach faoi dhíon agus an aimsir fuar sa gheimhreadh.
  • Déanann feirmeoirí cinnte de go dtéann tréidlia ar cuairt chuig an bhfeirm chun a chinntiú go bhfanann na ba sláintiúil.

Gníomhaíocht Bheirte

Tosaigh ag iarraidh ar dhaltaí mar rang smaoineamh ar conas a thagann bainne ón bhfeirm go dtí an ghloine ar bhord na cistine. Ansin tabhair cóip den bhileog ghníomhaíochta ‘Ón bhFéar go dtí do Mhéar’ do gach dalta. Iarr orthu ina mbeirteanna breathnú ar na 6 chéim de tháirgeadh bainne ‘Ón bhFéar go dtí do Mhéar’ agus uimhreacha a chur orthu, á gcur san ord ceart. Déan plé ar an ord ceart mar rang, ag caint trí gach ceann de na céimeanna sa phróiseas táirgthe bainne. *(Tá breac-chuntas ar an ord ceart ar leathanach 21).

Gníomhaíochtaí Sínte

  1. Iarr ar na daltaí clúdach cartáin bhainne a dhearadh.
  2. Iarr ar dhaltaí i ngrúpaí a bhfríos balla ranga/scoile féin a chruthú ar an bpróiseas ‘Ón bhféar chuig do mhéar’.

Ón bhFéar go dtí do Mhéar – Na 6 chéim de tháirgeadh bainne

Céim 1 – Cothaítear bó ar fhéar úr.

Céim 2 – Déantar ba a bhleán dhá uair sa lá sa bhleánlann. Coinnítear an bainne fuar in umar bainne. Bailíonn tancaeir é ón bhfeirm gach 2-3 lá.

Céim 3 – Ag an uachtarlann, déanann an tiománaí an bainne a phumpáil amach as an tancaer isteach in umair mhóra fhionnuara.

Céim 4 – Ag an uachtarlann, déantar an bainne a thástáil lena chinntiú go bhfuil sé go maith agus nach bhfuil aon fhrídíní ann.

Céim 5 – Líontar coimeádáin ansin leis an mbainne. Déanann leoraithe an bainne a sheachadadh chuig tithe agus scoileanna.

Céim 6 – Mar sin, an chéad uair eile a bhainfidh tú taitneamh as gloine bhlasta bainne, cuimhnigh go bhfuil tú ag ól deoch nádúrtha fholláin.

Tabhair Abhaile é

Spreag do dhaltaí chun teachtaireacht a thabhairt faoin tábhacht a bhaineann le feirmeoireacht déiríochta.

Mar ghníomhaíocht obair bhaile, is féidir leat a iarraidh ar do dhaltaí an méid a leanas a dhéanam:

  1. Féach ar na táirgí déiríochta sa chuisneoir agus sainaithin cén áit a bhfuarthas iad. Mar shampla, an bhfuarthas aon rud ó fheirm áitiúil?
  2. An bhfuil comhartha ráthaíochta na Comhairle Náisiúnta Déiríochta ‘Déanta ar fheirm i bPoblacht na hÉireann” ar an mbainne ina gcuisneoir?
  3. An bhfuil aithne acu ar fheirmeoir déiríochta áitiúil?
  4. Iarr orthu a fháil amach cé mhéad lítear bainne atá ag gach ball den teaghlach don tseachtain. Déan comparáid eatarthu.

Gníomhaithe Ranga

póstaeir

Will you be joining our challenge this year? Find out more